Moscato, Moscatel, Muscat (Muskat) – wielka rodzina
Co to jest?
Muscat to odmiana w Polsce kojarzona bardzo dobrze. Najczęściej oczywiście z winem słodkim, pachnącym i najlepiej tokajskim. Tymczasem muskaty to spora rodzina odmian winogron, która przodków swych ma na Bliskim Wschodzie w czasach starożytnych.
Obecnie ponad 40% muskatów uprawia się w USA, połowę z tego we Włoszech, jeszcze mniej w Hiszpanii, a potem jest cała reszta.
Rodzaje
Ale nie w ilości upraw kryje się potęga poszczególnych rodzajów muskatów czy win (marek właściwiej) robionych z tej odmiany. Poszczególne kraje czy regiony, które uprawiają ten szczep, mają często swoje popisowe wina. Francja na przykład ma na południu wspaniały Muscat Blanc à Petits Grains, czy Muscat d’Alsace. We Włoszech z tej odmiany powstaje Moscato d’Asti – musujący słodki smakołyk o niskiej zawartości alkoholu. Z drugiej strony na Sycylii powstaje likierowe, słodkie i mocne Zibibbo IGT Sicilia – flagowe wino regionu. Na południe od Lizbony na półwyspie Setúbal produkuje się w bardzo podobny sposób jak Zibibbo wino Moscatel de Setúbal. Jest to wzmacniane, słodkie bardzo aromatyczne wino z odmiany Muscat Aleksandryjski.
Do tego dochodzą znakomite lekkie Moscatele z Hiszpanii, Sárgamuskotály cz Muscat Lunel z Węgier, Muskatellery z Niemiec czy Austrii, włoskie Moscato Giallo, Muscat Samos z Grecji – flagowe słodkie i gęste wino o bursztynowej barwie. Ale pamiętać trzeba o wytrawnych czy półwytrawnych Muskatach, takich jak Muškát Moravský ze Słowacji czy jemu podobne z Moraw. Wytrawne i aromatyczne wina powstają w Austrii czy na Węgrzech z odmiany Muscat Ottonel.
Jakie one są?
Przykłady można mnożyć chyba bez końca. Ale co to właściwie jest za odmiana? Muscat Blanc (à Petits Grains, Bianco) czy Aleksandryjski lubią ciepły śródziemnomorski klimat, ale uprawiane są także w chłodniejszych klimatach, są wtedy może lżejsze, mają wyższą kwasowość, ale charakter podobny. Inne inkarnacje Muskata – jak wyżej wspomniane – Ottonel czy Moravský wręcz przeciwnie, najlepiej udają się w klimacie chłodniejszym. Owoce Muscata są zwykle dość drobne (M. Blanc à Petits Grains ma jeszcze drobniejsze, stąd nazwa), o kolorze od jasnozłocistego przez różowe po ciemnożółte, lekko rdzawe.
Co wyróżnia tę odmianę, bez względu na to które to wcielenie? Przede wszystkim zapach. Jest tak charakterystyczny, że nazywa się go nawet muskatowym. Pod tą nazwą kryją się dojrzałe owoce: brzoskwinie, morele, banany, ananasy, białe kwiaty i kandyzowane owoce, skórka pomarańczowa, a do tego przyprawy korzenne – cynamon, imbir, gałka, migdały, orzechy, marcepan, herbata. Im delikatniejszy Muskat, tym mniej tych ostatnich. Ale w takim z Setúbalu sporo tych nut.
Co ciekawe, nawet wytrawne Muskaty mają te charakterystyczne słodkawe nuty w aromacie. Ponadto nie mają nigdy tak wysokiej kwasowości, jak inne odmiany mogą mieć. A jeśli taka się pojawia, znaczy, że to po prostu wyjątkowo nieudany egzemplarz.